P – POMPEJE
Historia zapisana w popiołach
Miasto w południowych Włoszech, w Kampanii (25 tys. mieszkańców). Oddalone zaledwie 20 kilometrów od Neapolu (https://www.radekfogel.pl/n/neapol/) oraz od potężnego stratowulkanu Wezuwiusza (https://www.radekfogel.pl/w/wezuwiusz/) Pompeje znane są na całym świecie z ruin starożytnego miasta.
Niszczycielski wybuch wulkanu w 79 r. n.e. spowodował spustoszenie Pompejów oraz innych pobliskich miast (Herkulanum, Stabie). Prawdopodobnie miasto zostało założone przez plemiona Osków. W kolejnych okresach władzę sprawowali tu Grecy, Etruskowie, Samnici i w końcu Rzymianie. Apogeum rozwoju miasta nastąpiło w II w. p.n.e. Pompeje świetnością przewyższały wówczas nawet Rzym. Miasto przetrwało trzęsienie ziemi w 62 r. n.e. Wielka katastrofa nastąpiła kilkanaście lat później. Erupcja wulkanu nie tylko zasypała, ale wręcz pogrzebała Pompeje kilkumetrową warstwą popiołu.
Szczegóły tragedii opisał historyk i orator – Pilniusz Młodszy. Wpisane na listę UNESCO ruiny każdego dnia odwiedzają rzesze turystów. Zwiedzanie całego kompleksu archeologicznego najlepiej rozpocząć od Bramy Morskiej (Ponta Marina).
Spacerując po całym kompleksie należy szeroko uruchomić meandry wyobraźni. Wprawdzie nie rozświetlą percepcji historycznej, ale pozwolą spojrzeć na starożytne Pompeje nieco inaczej. Nie tak jak na każde starożytne ruiny (nic oczywiście nie ujmując innym antycznym ośrodkom).
W tym miejscu należy podkreślić, że systematyczne prace wykopaliskowe podjęto dopiero w drugiej połowie XIX w. Starożytne Pompeje podzielone zostały na sektory. Głównym punktem miasta było Forum. Wzdłuż równoległych ulic znajdowały się domy i budynki użyteczności publicznej.
W Pompejach zachowało się kilka świątyń antycznych m. in. Ateny w porządku doryckim, Izydy, Apollina, Wespazjana, Larów, czy Jowisza. Wśród obiektów przeznaczonych do zaspakajanie potrzeb społeczności miejskiej wymienić należy m. in. akwedukt, gospody, macellum, czyli główne targowisko, bazyliki, czy teatry.
Teatro Grande w kształcie podkowy to jeden z najstarszych teatrów rzymskich. Obok niego znajduje się Odeon, czyli Mały Teatr.
Największe trybuny posiadał jednak Amfiteatr z 80 r. p.n.e. Mógł pomieścić nawet 20 tys. osób. Wybuch Wezuwiusza zniszczył kompletnie Pompeje. Gruba warstwa popiołu wulkanicznego utrwaliła w dobrym stanie wiele szczegółów z chwili katastrofy. Wprawdzie pod wpływem wysokiej temperatury ciała ofiar uległy rozkładowi, ale dzięki zastosowaniu gipsowych odlewów możemy wyobrazić sobie moment apokalipsy dla miasta. Odlewy można zobaczyć w spichlerzach.
Ogromnym zaciekawieniem wśród odwiedzających cieszy się Lupanare – dom publiczny. Znajdują się w nim malowidła ze scenami erotycznymi.
Łatwo tam trafić dzięki fallicznym symbolom na kostce brukowej i fasadach budynków.
W Pompejach warto zwrócić uwagę na niektóre domy mieszkalne. Dom Fauna zamieszkiwany przez patrycjuszy to jedna z największych i najlepiej zachowanych rezydencji w Pompejach. Nazwę zawdzięcza brązowej statuetce bożka lasów i płodności. Na kilka chwil zatrzymuję się przed Domem Dramaturga z mozaiką z napisem cave canem, co oznacza strzeż się psa. Warto wspomnieć również o interesujących freskach w Domu Wettiuszów oraz w Domu Menandra.
Łatwo przeoczyć rzymskie łaźnie (terme centrale oraz terme stabiana). Spacer po parku archeologicznym wymaga czasu. Obszar liczy 44 ha. Niektórzy planują zwiedzanie na 2 dni. Zmierzając do końca zwróciłem uwagę na intrygującą rzeźbę Centaura autorstwa Igora Mitoraja.
Spoglądając na kontrowersyjne dzieło przypomniałem sobie, że niegdyś w Pompejach odbył się koncert Pink Floyd bez udziału publiczności. I tak nostalgicznie zawieszony, refleksyjnie splątany, myśląc o kruchości życia i całej tej arkadii, pełen zadumy opuściłem starożytne Pompeje…
